Takipte · 13 Kasım 2026
Klorpirifos araştırmasında risk bulgusu ve Türkiye’deki yasak
Araştırma, uzun süreli maruziyetle Parkinson riski arasında ilişki saptadı. Klorpirifos-etil ürünlerinin Türkiye’de kullanımı 2020’de sona ermişti; çalışma bulguları insanlar için bir tedavi anlamına gelmiyor.
ABD’deki California Üniversitesi Los Angeles (UCLA) araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, tarım alanları çevresinde uzun süre klorpirifosa maruz kalan kişilerde Parkinson hastalığı riskinin maruziyeti bulunmayanlara kıyasla 2,5 kattan fazla olduğunu ortaya koydu. Araştırma, Molecular Neurodegeneration dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar Parkinson tanısı bulunan 829 kişiyle hastalığı olmayan 824 kişinin verilerini karşılaştırdı. Katılımcıların geçmişte yaşadığı ve çalıştığı bölgeler, California eyaletindeki tarım ilacı kullanım kayıtlarıyla eşleştirilerek olası maruziyetin süresi ve düzeyi hesaplandı.
Çalışmanın hayvan deneylerinde fareler 11 hafta klorpirifosa maruz bırakıldı. Deneyler sonunda hareket yeteneklerinde bozulma ve dopamin üreten sinir hücrelerinde kayıp gözlenirken, beyin dokusunda iltihaplanma ve alfa-sinüklein proteininin anormal birikimi de saptandı.
Zebra balıkları üzerindeki deneyler, klorpirifosun hücrelerin hasarlı proteinleri ve işlevini kaybetmiş parçaları temizleyen otofaji sistemini bozabildiğine işaret etti. Araştırmacılar, deneylerde bu hücresel temizlik mekanizmasının yeniden düzenlenmesiyle sinir hücrelerindeki hasarın azaltılabildiğini gözlemledi; bulgunun insanlar için bir tedavi anlamına gelmediğini belirtti.
Klorpirifos-etil içeren bitki koruma ürünlerinin Türkiye’de ithalatı ve imalatı 30 Nisan 2016’da, kullanımı ise 21 Mayıs 2020’de sonlandırıldı. Klorpirifos-metil içeren ürünler için de sonraki yıllarda yasaklama kararları uygulandı; araştırmanın değerlendirdiği maruziyet, ağırlıklı olarak tarım alanları çevresinde yaşama ve çalışma geçmişine dayanıyor.
Bu gelişmeyle ilgili
