İçeriğe geç
Gün Sonu Takip · 16 Kasım 2026 Pazartesi

Ulaşım emisyonlarının yüzde 17’si için demir yolunda 2029 hedefi

Gün içinde siyasi açıklamalar öne çıkarken, ulaşımın nasıl dönüştürüleceğini belirleyen beş yıllık plan kolayca arka planda kalabilir. Oysa bu plan, emisyonların azaltılmasından yük taşımacılığının hangi yöne kayacağına kadar uzanan somut hedefler içeriyor.

2026-2030 dönemi Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nda ulaştırma için “Sürdürülebilir Hareketlilik ve Akıllı Ulaşım” başlığı altında 6 hedef ve 15 eylem belirlendi. Bu başlık, yalnızca yeni bir ulaşım tercihini teşvik etme meselesi değil; ülkenin sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 17’sinin kaynaklandığı bir sektörde değişim arayışı. Haberde emisyonların büyük bölümünün kara yolundan geldiği belirtiliyor. Dolayısıyla planın başarısı, açıklanan hedeflerin uygulamaya nasıl taşınacağıyla yakından ilgili.

Planın dikkat çeken sayısal hedeflerinden biri, demir yoluyla taşınan yük miktarını 2029’da 146 milyon tona çıkarmak. Demir yolunun yük taşımacılığındaki payının da yüzde 11,24’e yükseltilmesi amaçlanıyor. Bu iki hedef, demir yolunun yalnızca mevcut hizmeti sürdürmesini değil, yük taşımacılığında daha fazla yer edinmesini öngörüyor. Ancak rakamlar hedef; haberde bu düzeylere şimdiden ulaşıldığına dair bir bilgi bulunmuyor.

Takvime bağlanan altyapı başlıkları da var. Halkalı-Ispartakule ve Ispartakule-Çerkezköy hatlarının 2026-2030 yıllarında tamamlanması öngörülüyor. Bu süre, demir yolu hedeflerinin tek bir açıklamayla gerçekleşmeyeceğini; plan dönemine yayılan işler ve tamamlanma aşamaları bulunduğunu gösteriyor. Hatların bitirilmesi, planın ölçülebilir başlıklarından biri olarak önümüzdeki dönemde izlenebilir.

Eylem planı, Türkiye’nin Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Yol Haritası’nın ve Çevreye Duyarlı Akıllı Ulaşım Sistemleri Teknoloji Yol Haritası’nın hazırlanmasını da öngörüyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, yol haritalarının henüz hazırlanacak olması: eldeki haber, uygulamanın bütün ayrıntılarının şimdiden belirlendiğini söylemiyor. Hangi adımların hangi sırayla atılacağına ilişkin çerçevenin bu çalışmalarla ortaya konması bekleniyor; bu nedenle hazırlık süreci de hedefler kadar takip edilmeli.

Planın diğer araçları arasında intermodal taşımacılık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve demir yolu çeken araç parkında elektrikli lokomotif oranının artırılması bulunuyor. Bunlar, yük taşımacılığında yalnızca taşınan miktarı değil, kullanılan ulaşım biçimlerini ve araçların niteliğini de gündeme getiriyor. Haberde bu adımların hedef olarak sıralanması, demir yolu yatırımlarının emisyon azaltma çerçevesinin bir parçası olarak ele alındığını gösteriyor. Bunun ne ölçüde gerçekleştiği ise ilerleyen aşamalardaki uygulama bilgileriyle anlaşılabilecek.

Bu gelişmeyi yakından izlemek için bundan sonraki eşikler açık: yol haritalarının hazırlanması, 2026-2030 dönemine yayılan hatların tamamlanması ve 2029 için belirlenen yük hedeflerine doğru ilerleme. Haberde takvim ve hedefler var; fakat ara aşamalara, gerçekleşme oranlarına ya da ayrılan kaynaklara ilişkin ayrıntılar yer almıyor. Bu nedenle asıl soru, hedeflerin açıklanmış olması değil, belirlenen sürede hangi adımların tamamlandığının kamuoyuyla paylaşılması olacak. Ulaşım emisyonlarının toplam içindeki payı düşünüldüğünde, planın sıradan bir teknik duyuru gibi geçiştirilmemesi gerekiyor.

Bu köşe, Yakın Takip yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

Yakın Takip Muhabir.App platformu üyesidir.