Apeninler'de kabuk ayrışması: Deprem tahmini yapılmıyor

Floransa Üniversitesi yapısal jeoloji ve tektonik profesörü Stefano Tavani liderliğindeki ekip, İtalya'daki Apenin Dağları'nın altındaki derin tektonik hareketleri inceledi. Araştırmada, kabuk ayrışmasının sıradağların sismik olarak aktif kalmasında rol oynadığı belirlendi.

Bulgulara göre Adriyatik mikro levhasının yoğun alt kabuğu, yerin yaklaşık 30 kilometre altında üst katmanlardan kademeli olarak kopuyor. Ayrışma, batıdan doğuya doğru ilerleyerek fermuarın açılmasına benzer bir hareket oluşturuyor.

Jeolojik modellemeler, sürecin yaklaşık 10 milyon yıl önce başladığını ve özellikle son 2 milyon yılda hızlandığını gösteriyor. Dağ oluşumunu daha önce tetikleyen Tiren Denizi havzasının genişlemesi ve doğudaki kabuk sıkışması yavaşlasa da derin ayrışma dağlardaki hareketi sürdürüyor.

Ekip, son 30 yılın GPS gözlemlerini, 2019-2023 dönemine ait Sentinel uydu radar görüntülerini ve deprem kataloglarını analiz etti. Veriler, Apeninler'in iç kesimlerinde yer kabuğunun yılda yaklaşık 4 milimetre genişlediğini; Po Nehri vadisi ile Adriyatik Denizi yakınlarında ise yılda yaklaşık 2 milimetre daraldığını ortaya koydu.

Uzmanlar, farklı yönlerdeki bu hareketi “akordeon benzeri hareket” olarak tanımlıyor. Derin katmanların ayrıldığı yerlerde yüzey kademeli olarak yükselirken, ağır kaya kütlelerinin aşağı çektiği alanlarda çökmeler yaşanıyor.

Araştırmacılar uydu radarları ile yer altı jeolojik modellerini birleştirerek yer kabuğunun mantoya batış haritasını çıkardı. Bulgular aktif fayların konumunu ve bölgedeki sismik hareketliliğin nedenlerini anlamaya katkı sunsa da yeni model bir sonraki depremin ne zaman ya da nerede olacağını tahmin etmiyor.